AKTIBA, Emaús eta Tabakalera arteko lankidetzatik sortutako txostena
Zer gertatzen da unibertsitatea, kultura eta hirugarren sektorea elkarrekin pentsatzen eta jarduten hasten direnean, aurrez ezarritako hierarkiarik gabe eta elkarrekiko zaintzan oinarrituta? Hiru(h)ari: Pluribertsitatea, kultura eta komunitatea txostenak galdera horri heltzen dio, eta horren inguruan egindako prozesu kolektibo baten esperientzia, ikaskuntzak eta tentsioak jasotzen ditu.
Txostena Hiru(h)ari topaketaren emaitza da. Topaketa Donostian egin zen 2025eko urriaren 9an eta 10ean, eta EHUko AKTIBA taldeko kideek landu dute, Emaus Gizarte Fundazioarekin eta Tabakalerarekin elkarlan estuan. Ez da jardueren memoria hutsa, baizik eta ezagutza modu kokatuan, anitzean eta benetako eragin sozialarekin sortzeko moduari buruzko gogoeta partekatua.
Abiapuntua kezka komun bat izan zen: komunitate loturen ahultzea, jakintza akademikoen, kulturalen eta sozialen arteko deskonexioa, eta testuinguru prekario, polarizatu eta azeleratuan prozesu eraldatzaileak sostengatzeko zailtasuna. Diagnosi horren aurrean, Hiru(h)arik beste modu bat probatzea proposatu zuen, elkartzeko eta zentzua kolektiboki sortzeko beste era bat.
Pluribertsitatea kontzeptuak egituratzen du txosten osoa. Ez ikuspegi desberdinen batuketa soil gisa, baizik eta mundu ezberdinen arteko harreman modu zorrotz gisa, akademikoak, komunitarioak, artistikoak eta politikoak, elkar aitortzen dutenak bestea ordezkatu nahi izan gabe. Permakulturatik hartutako “hiru ahizpak” metaforak gidari lan egiten du: elkarri lotuta hazten diren jakintzak, elkar babestu eta indartzen direnak.
Txostenak topaketako bi jardunaldiak jasotzen ditu: Maialen Lujanbio, Katya Colmenares eta Manuela Carmena elkartu zituen solasaldi publikotik hasi, eta Txirikordaraino, aliantzak aktibatzeko, praktikak partekatzeko eta elkarrekin pentsatzeko sortutako lan espazio kolektiboraino. Testuan zehar hiru ardatz nagusiren inguruko ikaskuntzak biltzen dira: adimen kolektiboa, zaintza antolaketa printzipio gisa, eta unibertsitatearen eta gizartearen arteko zubiak.
Errezeta itxirik eskaini beharrean, dokumentuak bere mugak ere aitortzen ditu, bereziki gazteen eta egoera ahulagoetan dauden kolektiboen parte hartzari dagokionez. Begirada autokritiko hori txostenaren ikuspegiaren parte da, ezagutza beti amaitu gabe dagoen eta testuinguruan kokatzen den prozesu gisa ulertzen baitu.
AKTIBA, Emaús eta Tabakaleraren eskutik, txosten hau baliabide ireki gisa eskaintzen da kulturaren, hezkuntzaren, ekintza komunitarioaren eta eraldaketa sozialaren arteko mugan lan egiten duten guztientzat. Aliantzak ehuntzen jarraitzeko gonbita da, prozesuak zaintzekoa, eta serio hartzekoa ezagutza ez dela mundua ulertzeko soilik sortzen, baizik eta elkarrekin eraldatzeko.